Parcom

Новые карты дадут возможность более эффективно организовать учебный процесс

parcom — Tue, 21 Dec 2010 16:52:39 GMT

Наши школы действительно нуждались в новых картах, заявил Panorama.am начальник управления информации и связей с общественностью министерства образования и науки Армении Артур Багдасарян, говоря о поступивших в общеобразовательные школы новых административных и физических картах Армении и Нагорного Карабаха, на которых они представлены как единое целое.

"Реформы в сфере образования направлены на улучшение качества образования, и в этом контексте, следует констатировать, необходимость в новых картах в наших школах была налицо”, - сказал он.

По его словам, новые карты дадут возможность нашим учителям более эффективно организовать учебный процесс, а ученикам – углубить свои знания по соответствующим предметам.

"Я хотел бы также сообщить, что министерство получило большое количество отзывов от педагогов и родителей, которые выразили свое удовлетворение качеством карт, а главное, их содержанием. При помощи данных карт наши ученики получат ответы на вопросы, волнующие не только их, но и широкие слои нашего общества”, - сказал А. Багдасарян.

Ռուս փորձագետը բացատրում է, թե ինչու է Մեդվեդեւը սկզբում այցելում Երեւան, ապա` Բաքու

parcom — Wed, 18 Aug 2010 06:30:01 GMT

Երկու ամիս առաջ Բաքվի կողմից ընդունված ռազմական դոկտրինը, որտեղ հստակ ասվում է, որ Ադրբեջանի գլխավոր թշնամին Հայաստանն է, հանգեցնում այն մտքին, որ Ադրբեջանում նախապատրաստվում են ԼՂ խնդրի ռազմական լուծմանը: Այս մասին, ըստ www.newsinfo.ru-ի, հայտարարել է Քաղաքական եւ ռազմական վերլուծությունների ինստիտուտի ռազմական կանխատեսման կենտրոնի ղեկավար Անատոլի Ցիգանոկը: Նրա խոսքով, բառացիորեն վերջերս, կայացել է Թուրքիայի նախագահ Աբդուլա Գյուլի այցելությունը Բաքու, որտեղ նա բավական անկեղծորեն հայտարարել է, որ տարածաշրջանում պետք է վարել «անաղմուկ», բայց վճռական քաղաքականություն:

Ցիգանոկի ներկայացմամբ, Հայաստանում տեղակայված ռուսական ռազմաբազան կարող է զսպել Ադրբեջանին` ռազմական գործողություններ սկսելուց: Ընդ որում, եթե Հայաստանում ռուսական ռազմաբազաների տեղակայման վերաբերյալ նոր համաձայնագիրը կնքվի, դա Ադրբեջանին կստիպի վախենալ նաեւ ՀՀ զինված ուժերի համալրումից եւ Ռուսաստանի կողմից ռազմական օժանդակության տրամադրումից` ԼՂ հակամարտության սրման դեպքում:

Մյուս կողմից, այս տարվա սեպտեմբերին Դմիտրի Մեդվեդեւը նախատեսում է այցելել նաեւ Ադրբեջան, ինչը ցույց է տալիս, որ Մոսկվան մտադիր չէ փչացնել իր հարաբերություններն այդ երկրի հետ: Ռուս փորձագետի խոսքով, ե’ւ Երեւանում, ե’ւ Բաքվում, Մեդվեդեւը բանակցություններ է վարելու ԼՂ խնդրով: Այցելությունների հերթականությունը ցույց է տալիս, որ Ռուսաստանի համար Հայաստանը կարեւոր է որպես ռազմավարական գործընկեր:

«Հայաստանի եւ Աբխազիայի ռուսական բազաներում տեղակայված C-300 հրթիռները ծածկում են ողջ Հարավային Կովկասի տարածքը եւ Սեւ ծովի արեւելյան հատվածը: Երկու բազաների համատեղ գործունեությունը կնշանակեր, որ այլ երկրների ինքնաթիռները չեն կարող թռչել Հարավային Կովկասի երկրների տարածքով»,- ասել է Ցիգանոկը:

Նշենք, որ օգոստոսի 19-ին պետական այցով Երեւան է ժամանում ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդեւը:

www.news.am

Parcom-ը տեղեկացրել էր

parcom — Thu, 17 Jun 2010 06:37:39 GMT

Parcom-ը տեղեկացրել էր, որ ասիական խոշորագույն OREXCA զբոսաշրջային գործակալությունը արձագանքել էր մեր կոչին ու իր մոտ տեղադրել էր և նաև տարածել իսկական հայկական քարտեզներ:
Մի քանի օր առաջ OREXCA-ն ենթարկվել է ադրբեջանական ճնշումներին ու նորից տեղադրել հակահայկական տեղեկատվություն, այդ թվում` քարտեզներ:

Ստորև ներկայացնում ենք նաև մեզ ուղարկված պատասխան բացատրական նամակը.

Следуя Вашему сообщению от 10.05.2010 г., объясняем сложившуюся ситуацию с картами Армении и Азербайджана, размещёнными на страницах нашего сайта.

Редколлегия нашей компании проконсультировалась по данному вопросу в соответствующих инстанциях и приняла следующее решение:

ООО «Oriental Express CA», разработчик и владелец веб-портала www.OrexCA.com, как юридическое лицо, зарегистрированное в Республике Узбекистан, размещает информацию (текстовую и графическую) на сайтах Компании, исходя из позиции МИД РУз, которая признает суверенитет и территориальную целостность Армении и Азербайджана, исходя из границ, официально признанных ООН.

OREXCA-ի խնդիրը

parcom — Wed, 12 May 2010 10:09:10 GMT

Ադրբեջանը ԼՂՀ-ին ճանաչել է որպես բանակցող կողմ

parcom — Mon, 12 Apr 2010 06:30:51 GMT

Ադրբեջանի ԱԳՆ մամւլի քարտուղար Էլհան Փոլուխովը Day.Az Radio-ի ուղիղ եթերում ԼՂՀ-ն ճանաչել է որպես ԼՂ հակամարտության բանակցությունների կողմ:

«Հայկական կողմը պետք է հստակ գիտակցի, որ այսօրվա դրությամբ նորացված մադրիդյան սկզբունքները, որոնք համանախագահների կողմից ներկայացվել են բոլոր երեք կողմերին, հիմնվում են հենց Մինսկի խմբի մեջ մտնող երկրների ղեկավարների կողմից ձեւակերպված սկզբունքների ու առաջարկների վրա»,- ասել է Փոլուխովը:

Նա նշել է, որ Ադրբեջանը քննարկելով եւ մանրամասն հետազոտելով այդ առաջարկներն ու սկզբունքները, արտահայտել է իր դիրքորոշումը։ «Այսինքն, մի քանի բացառություններով, մենք ընդունում ենք դրանք, եւ դա հնարավորություն է տալիս սկզբունքորեն խաղաղ եղանակով եւ կարճ ժամկետներում լուծել ԼՂ խնդիրը, սկսել լուծման հերթական փուլը՝ մշակելով գործողությունների ավելի մանրամասն եւ կոնկրետ պլան»,- ասել է խոսնակը:

Նշենք, որ այս տեղեկատվությունն ու Ադրբեջանի ԱԳՆ մամուլի քարտուղարի այս հայտարարության ձայնագրությունը անմիջապես վերացվել է Day.az կայքից եւ Youtube պորտալից: Ներկայումս ադրբեջանական այդ կայքում ձայնագրության փոխարեն ներկայացված է նյութի փոփոխված տարբերակը, որտեղից հանվել են Փոլուխովի խոսքերը բանակցային գործընթացի երեք կողմերի մասին:

Աղբյուրը` News.am

ԼՂՀ դատախազությունը ադրբեջանցիների դեմ քրեական գործեր է հարուցել

parcom — Mon, 12 Apr 2010 06:30:12 GMT

ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Մարաղա գյուղում 1992 թվականի ապրիլի 10-ին տեղի ունեցած դեպքերի, ինչպես նաեւ ԼՂՀ այլ տարածքներում ադրբեջանցիների կատարած հանցագործությունների կապակցությամբ հինգ քրեական գործեր են հարուցվել ԼՂՀ դատախազությունում` «ցեղասպանություն», «սպանություն», «ահաբեկչություն», «մարդկության անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործություններ» հոդվածներով:

Ըստ այդմ, քրեական գործերի հարուցման հիմքում նշվում է, որ 1992թ. ապրիլի 10-ին ժամը 7-ի սահմաններում նախկին Ադրբեջանի ԽՍՀ-ի ղեկավարության կողմից, ազգային հողի վրա, ահաբեկչական խմբավորումների աջակցությամբ Մարտակերտի շրջանի Մարաղա գյուղում բնակվող հայերի ֆիզիկական ոչնչացմանն ուղղված հանցավոր գործողություններ են ձեռնարկվել, որի հետևանքով առանձին դաժանությամբ սպանվել են 60 խաղաղ բնակիչներ, իսկ 70 խաղաղ բնակիչներ պատանդ են վերցվել:

Մեկ այլ քրեական գործում նշվում է, որ 1991թ. հուլիսի 4-ին Ադրբեջանի միլիցիայի հատուկ նշանակության աշխատակիցները նախկին Առաջաձոր գյուղում բնակվող 3 ադրբեջանցիների գլխավորությամբ, անձնագրային ռեժիմի ստուգման պատրվակով, ներկայանալով Առաջաձոր գյուղ, ապօրինի ազատությունից զրկելով 3 հայերի, նրանց առևանգել տարել են Սրխավենդ գյուղ, ապա` Շուշի, հետո` Բաքու, ենթարկել են խոշտանգումների և դատարանի դատավճռով դատապարտվել 15 տարվա ազատազրկման, որը չի իրականացվել: Հետագայում նրանք փոխանակվել են ռազմագերիների հետ:

Բացի այդ, 1992թ. փետրվարից մինչև հուլիսի 6-ը Ադրբեջանի ղեկավարությունը ԼՂՀ նորաստեղծ պետության տապալման նպատակով սահմանամերձ գոտում զինված ադրբեջանական ահաբեկչական խմբավորումների հետ ազգային հողի վրա կազմակերպել է ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի տարածքում բնակվող հայերի ֆիզիկական ոչնչացմանն ուղղված հանցավոր գործողություններ, որի հետևանքով առանձին դաժանությամբ կյանքից զրկել են Մարտակերտում բնակվող 49, Սեյսուլան գյուղում բնակվող 10, Ջայնթաղ գյուղում բնակվող 8 հայ բնակիչների: 10 ադրբեջանցիներ որպես մեղադրյալ են ներգրավվել` ԼՂՀ քրեական օրենսգրքի 389-րդ հոդվածով (միջազգային ահաբեկչություն), նրանց նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը և հայտարարվել հետախուզում:

Հետագայում այս քրեական գործերը կասեցվել են:

Աղբյուրը` News.am

Վաշինգտոնում բացվում է միջուկային անվտանգության գագաթնաժողովը

parcom — Mon, 12 Apr 2010 06:28:55 GMT

ԱՄՆ մայրաքաղաքում այսօր բացվում է միջուկային անվտանգությանը նվիրված գագաթնաժողովը, որին մասնակցելու նպատակով Վաշինգտոն են մեկնել 47 երկրների ղեկավարներ, այդ թվում` ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը:

Բացի հիմնական թեմայի քննարկումից, վաշինգտոնյան գագաթնաժողովի շրջանակներում կակայանան մի շարք երկների ղեկավարների երկկողմ հանդիպումներ: Ինչպես նախօրորք հայտնել էր Սպիտակ տան խոսնակ Ռոբերտ Գեյթսը, գագաթնաժողովի առաջին օրը ԱՄՆ նախագահը հանդիպումներ կունենա Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի, ՉԺՀ ղեկավար Խու Ցզինթաոյի, Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի, Հորդանանի թագավոր Աբդալլահ Երկրորդի և Մալազիայի վարչապետ Նաջիբ Ռազակի հետ:

ՌԻԱ Նովոստի գործակալության հաղորդմամբ` կիրակի օրը նախագահ Օբաման արդեն ունեցել է երկկողմ հանդիպումներ` Հնդկաստանի վարչապետ Մանմոխան Սինգխի և Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևի հետ:

Սպասվում է, որ այսօր գագաթնաժողովի մասնակից-երկրների ղեկավարները հարգանքի տուրք կմատուցեն Սմոլենսկում ավիավթարի հետևանքով զոհված Լեհաստանի նախագահ Լեխ Կաչինսկու, նրա տիկնոջ, ինչպես նաև նախագահին ուղեկցող պատվիրակության հիշատակին:

Աղբյուրը` Aysor.am

ՀՀ վարչապետը Արցախում է. ՀՀ-ն կանգնած է ԼՂՀ թիկունքին

parcom — Mon, 12 Apr 2010 06:27:37 GMT

ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի գլխավորած կառավարական պատվիրակության ԼՂՀ եռօրյա այցն սկսել է Ստեփանակերտի Ա. Սախարովի անվան թիվ 8 ավագ դպրոց այցելությամբ, որտեղ այսօր բացվել է անհրաժեշտ սարքավորումներով հագեցած համակարգչային կաբինետ: Համակարգչային այդ դասարանը ՀՀ նվերն է ԼՂ երեխաներին: Խորհրդանշական կարմիր ժապավենը կտրել են ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը եւ ԼՂՀ վարչապետ Արա Հարությունյանը: Տ. Սարգսյանն այցելել է նաեւ ԼՂՀ պաշտպանության բանակի զորամասերից մեկը:

ՀՀ եւ ԼՂՀ կառավարությունների համատեղ նիստի ընթացքում ՀՀ վարչապետը նշել է, որ արդեն ավանդույթ դարձած նման նիստերը նպաստում են տնտեսական, մշակութային խնդիրների լուծմանը: Կառավարության ղեկավարը նշել է, որ Հայաստանը 2010 թվականի առաջին եռամսյակում գրանցել է տնտեսական բարձր ցուցանիշ, որը 2,5 անգամ գերազանցել է ՀՀ կառավարության սպասումները: Ըստ Տիգրան Սարգսյանի` դա հնարավոր է դարձել տնտեսական ճգնաժամի պայմաններում ճիշտ տնտեսական քաղաքականություն իրականացնելու շնորհիվ: Նա Ղարաբաղի ազգաբնակչությանը հավաստիացրել է, որ Հայաստանը կանգնած է ԼՂ թիկունքին` պատրաստ դիմագրավելու ցանկացած փորձության:

ԼՂՀ վարչապետ Արա Հարությունյանն իր երախտագիտությունն է հայտնել ՀՀ կառավարությանը բոլոր ծրագրերը ժամանակին իրականացնելու համար եւ նշել. «90-ականներին, երբ Հայաստանը գտնվում էր ծանր պայմաններում, անում էր առավելագույնն Արցախին օգնելու համար: Նույնը կատարվեց նաեւ անցյալ տարի` համաշխարհային ճգնաժամի պայմաններում: Շնորհիվ դրա` 2009 թվականին ԼՂ-ն արձանագրել է 13,1 տոկոս տնտեսական աճ 2008 թվականի 14,3 տոկոսի դիմաց, որը բավականին լավ ցուցանիշ է այլ երկրների հետ համեմատած»:

Տիգրան Սարգսյանի գլխավորած պատվիրակությունը այցելել է Շուշիի Մուրացանի անվան միջնակարգ դպրոց, որտեղ նույնպես բացվել է ՀՀ կառավարության միջոցներով հիմնադրված համակարգչային դասարան: Պատվիրակությունը վարչապետի գլխավորությամբ եղել է նաեւ շինարարական հրապարակներում, որոնք կառուցապատվում են «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի կողմից, եղել է «Արցախ Ֆրուտ» ՓԲԸ-ում:

Այսօր երեկոյան նախատեսված է ԼՂՀ Նախագահ Բակո Սահակյանի եւ ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի հանդիպումը:

Աղբյուրը` News.am

Ադրբեջանում խունտայի ստեղծման ուղղությամբ ևս մի քայլ է կատարվել

parcom — Mon, 12 Apr 2010 06:26:17 GMT

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը երկիրը տանում է խունտայական կառավարման, ինչի ապացույցը վերջին 6 ամիսների ընթացքում մի քանի շրջանների գործադիր ղեկավարների պաշտոնում ոստիկանության պետերի և զինվորականների նշանակումն է: «Ազադլըգը» հայտնում է, որ Ադրբեջանի նախագահը ապրիլի 5-ին ևս մի հրամանագիր է ստորագրել, որով Ուջարի շրջանի գործադիր իշխանության ղեկավար է նշանակել Աղդաշի շրջանի ոստիկանության պետ Մեմմեդով Յաշար Գահրամանօղլուին:

Թերթը հիշեցրել է, որ Իլհամ Ալիևը ս.թ. մարտի 4-ի իր հրամանագրով Գաբալայի գործադիր ղեկավար է նշանակել Արտակարգ իրավիճակների նախարարության գնդապետ Սաբուհի Աբդուլլաևին, 2009 թ-ի նոյեմբերի 11-ին Սալյանի շրջանի ղեկավար է նշանակել գեներալ լեյտենանտ Ալիաղա Հուսեյնովին, 2009 թ-ի սեպտեմբերի 2-ին էլ Լենքորանի ղեկավար է նշանակել ոստիկանության գնդապետ Սադըգով Նիզամի Յահյաօղլուին:

Փորձագետների կարծիքով, պաշտոնապես եվրաինտեգրման ուղին ընտրած Ադրբեջանի իշխանության` զինվորական և կիսազինվորական մարդկանց քաղաքացիական կառավարման մեջ ներգրավումը երկրում այլ բան չէ, քան վարչա-հրամայական, կոշտ կառավարման կանոնների ամրպնդում և հեռացում ժողովրդավարությունից:

Աղբյուրը` Aysor.am

«Der Spiegel». Ցեղասպանության մասին բանավեճը Թուրքիայում ծավալվում է ընդամենը հիմա` փաստից մոտ հարյուր տարի անց

parcom — Mon, 12 Apr 2010 06:12:39 GMT

Գերմանական ազդեցիկ «Շպիգել» հանդեսը վերջին` ապրիլի 3-ի համարում, «Անցյալի չարքերը» հրապարակմամբ, անդրադարձ է կատարել Հայոց ցեղասպանությանը` ներկայացնելով ծավալուն հրապարակում պատմական փաստի մասին, ինչպես նաեւ հարցազրույց` ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի հետ:

Դանիել Շթայնվորթի, Բենջամին Բիդերի, Բերնարդ Զանդի համահեղինակությամբ կազմված հոդվածում նկարագրվում է հարյուրամյա վաղեմության արհավիրքը` վկայաբերելով մեր օրերի վերապրածների վկայությունները:

«95 տարի է անցել այն ապրիլից, երբ սկսվեց Հայոց ցեղասպանությունը»,- գրում է «Շպիգելն» ու նախեւառաջ ներկայացնում այդ արհավիրքը վերապրածներին, ավելի ճիշտ` նրանցից երկուսին:

Մեկը երեւանաբնակ 100-ամյա Տիգրանուհի Ասատրյանն է, ով արդեն երկու տարի է` կորցրել է համի զգացումը, մեկ տարի առաջ էլ դադարել է տեսնել:

«Մահվանս եմ սպասում»,- հանդեսը մեջ է բերում ահասարսուռ տառապանքներ տեսած կնոջն ու գրում. «92 տարի առաջ նա սպասում էր թուրքական այսօրվա սահմանի հակառակ կողմում գտնվող մի գյուղում` տներից մեկի նկուղում: Փողոցում մի հայ տղա էր պառկած` սպանված: Հարեւան տներից մեկում կանանց էին բռնաբարել. (ութամյա աղջնակը լսում էր նրանց գոչյունները): Կան բարի ու չար թուրքեր»,- ասում է նա: Չար մարդիկ պատանիներին էին սպանում: Բարիները օգնեցին իրեն ու իր ընտանքին փախչել նահանջող ռուսական զորքի հետ":

Ցեղասպանության մյուս ականատեսին «Շպիգելը» սահմանի մյուս կողմում է գտել: «Ֆերմեր Ավետիս Դեմիրչին 97 տարեկան է, եւ հավանաբար նա Թուրքիայում ցեղասպանությունը վերապրած վերջին հայն է»,- ներկայացնում է հանդեսն ու վերաշարադրում ծերունու պատմությունը.

«1915 թվականի հուլիսին թուրք ժանդարմները հասան գյուղ: Երբ մենք փախչում էինք, հայրս ինձ կապել էր մեջքին,- ասում է Դեմիրչին,- այդ մասին ծնողներս են պատմել»: Նրա ու շրջակայքի մյուս վեց գյուղերի բնակիչները` որսորդական հրացաններով ու ատրճանակներով ամրացան Մուսա լեռան` Մովսեսի սարի վրա: 18 տարի անց ավստրիացի գրող Ֆրանց Վերֆելը «Մուսա լեռան քառասուն օրը» վեպում նկարագրում է զինվորականներին բնակիչների ցույց տված դիմադրության մասին":

«Վերֆելի գիրքն ու Ծիծեռնակաբերդից (հուշահամալիր Երեւանում) բացվող տեսարանը, որ գտնվում է ձյունաճերմակ ու անհասանելի Արարատ լեռան հայացքի ներքո, չեն կարող չհիշեցնել հայերի ցեղասպանության մասին, որի վերջին վերապրածները գտնվում են մահվան եզրին»,- նշում են հեղինակներն ու ներկայացնում եղելությունը.

«Ժամանակակից Թուրքիայի արեւելյան հատվածում 1915-ից մինչեւ 1918 թվականը կոտորվել կամ դեպի հյուսիսսիրիական անապատներ տանող բռնագաղթի ճանապարհին սպանվել է 800 000-ից մինչեւ 1,5 միլիոն մարդ: Դա 20-րդ դարի առաջին ցեղասպանությունն էր: Դրանից հետո այլ ցեղասպանություններ էլ են տեղի ունեցել` եվրոպական հրեաների, Կամբոջայում, Ռուանդայում»:

Հոդվածի հաջորդ հատվածում հեղինակներն անդրադառնում ու ներկայացնում են այն հանգամանքները, որոնք խանգարել են հայ ժողովրդին` բարձրացնել արդարացի պահանջ:

«Մինչ օրս ապրող ժողովրդից` մի մասը` կոտորված, մի մասն` աշխարհի տարբեր երկրներում ցրիվ եկած, եւ մի փոքր մասը` մեկուսացված երկրում, տասնամյակներ պահանջվեց սեփական աղետի մասին պահանջատիրական ձայնը բարձարցնելու համար»,- գրում է «Շպիգելը» ու տեղեկացնում, որ միայն 20-րդ դարի վաթսունական թվականներին, այն էլ` Մոսկվայի հետ տեւական քննարկումներից հետո, հայերը համարձակվեցին հուշահամալիր կառուցել:

Պատմական փաստն անտեսելու այս դրսեւորման պատճառների մասին գերմանացի հեղինակները լավագույնս տեղեկացված են. «Թուրքիան, որի տարածքում է տեղի ունեցել ոճրագործությունը, մինչ օրս հրաժարվում է ճանաչել Օսմանյան կայսրության իշխանությունների արարքները: Գերմանիան` Առաջին աշխարհամարտի տարիներին Օսմանյան կայսրության դաշնակիցը, ու Խորհրդային Միությունը` երիտասարդ Թուրքական հանրապետության հետ բարեկամական իր կապերով, որեւէ շահ չէին տեսնում Ցեղասպանության մասին հրապարակավ խոսելու մեջ»:

Այստեղ «Շպիգելը» զարմանք է արտահայտում, որ «մինչ օրս Գերմանիան պաշտոնապես չի ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը», եւ տեղեկացնում է, որ «գերմանական Բունդեսթագը 2005 թվականին Թուրքիային կոչ արեց ընդունել սեփական „պատմական պատասխանատվությունը"` սակայն չօգտագործելով „ցեղասպանություն" տերմինը»:

Հեղինակներն անդրադառնում են նաեւ Երկրորդ աշխարհամարտից հետո Հայոց ցեղասպանության թեման շոշափելուց հրաժարվելու դրդապատճառներին. «Անկարայի քաղաքական ու ռազմավարական կշիռը „Սառը պատերազմի" տարիներին նրա արեւմտյան դաշնակիցներին եւս Ցեղասպանության թեմայով քննարկումներից հետ էին պահում»:

Քննարկումների բացակայությունն, ըստ հեղինակների, բացի արդարադատության հետաձգումից, մեկ այլ վնաս էլ էր ենթադրում` ժամանակի հետ դժվարանում է Հայոց ցեղասպանության դեպքերի վերականգնումը. «Հայկական աղետի մասին պատմող լուսա- ու տեսանյութերի սակավությունը` համեմատած Հոլոքոստի ու հետագա մյուս բոլոր ցեղասպանությունների հետ, լրացուցիչ բարդացնում էին տեղի ունեցածի վերականգնումը»:

Միաժամանակ, սակայն, «Շպիգելը» նկատում է, որ Օսմանյան Թուրքիայի իրագործած ոճրագործության բավականաչափ ականատեսներ կան, հիմնականում ամերիկացի ու գերմանացի, որոնց արխիվներում գտնվող հաշվարկները, թղթակցությունները, զեկույցներն ու հաշվետվություններն էլ կարող են հիմք դառնալ եղելությունն ամբողջապես վերականգնելու համար:

Հանդեսը ներկայացնում է այս ուղղությամբ արված քայլերից մեկը, մասնավորապես՝ գերմանացի փաստագրող Էրիկ Ֆրիդլերի «Աղետ» (գերմաներենում օգտագործվել է «Aghet») ֆիլմը, որը առաջիկա ուրբաթ օրը հեռարձակվելու է գերմանական ալիքներից մեկով: «Շպիգելի» ներկայացմամբ, ֆիլմը հիմնված է այդ օրերին Թուրքիայում գործունեություն ծավալած դիվանագետների, ճարտարագետների ու միսիոներների վկայությունների վրա, որոնց ուսումնասիրությունն, ըստ թերթի, զարմացրել է անգամ ֆիլմի համար խորհրդատվություն ապահոված պատմաբանին: Ըստ հեղինակների, արխիվներում հարուստ վկայություններ կան, որոնք անգամ արխիվագետներին են անծանոթ:

Դառնալով ֆիլմին` «Շպիգելը» գրում է, որ այն ոչ թե փաստագրական դրամայի ոճով է, այլ` չոր տեքստային. ժամանակակից դերասաններն ընդամենը մարմնավորում են Հայոց ցեղասպանության ականատեսներին ու ու առաջին դեմքով ներկայացնում նրանց վկայությունները` բնօրինակով:

«Առաջինը դերասան ու գրող Հանս Ցիշլերն է (»Ժամանակի վազքում"), ով ներկայացնում է արեւելաանատոլիական Հարպուտ (Խարբերդ) քաղաքում ԱՄՆ հյուպատոս Լեսլի Դեյվիսի տպավորությունները",- նշվում է հոդվածում եւ տեղեկացվում, որ հիշյալ քաղաքից հազարավոր հայեր միաժամանակ տեղահանվել են ու մահվան երթերով ուղարկվել հարավ-արեւելք: Այս իրողության մասին Լեսլի Դեյվիսն արձանագրել է, իսկ ֆիլմում նրա դերակատարը կրկնել. «1915 թվականի հունիսի 28-ին hրապարակավ հայտարարվեց, որ բոլոր հայերը երկիրը պետք է հինգ օրում լքեն: Այնպիսի սարսափելի կոտորած եղավ, որ տեղահանումները դրա հետ համեմատած մարդասիրական էին»:

Հաջորդ առանցքային վկայախոսը ԱՄՆ դեսպան Հենրի Մորգենթաուն է, ում դերը ֆիլմում խաղում է Ֆրիդրիխ ֆոն Թունը (վերջինս հայտնի է «Շինդլերի ցուցակը» հռչակավոր ֆիլմից):

Հանդեսը հակիրճ նկարագրում է դեսպան Մորգենթաուի մի քանի վկայություններ, որ տեղ են գտել նաեւ ֆիլմում. "Նա պատմում է ներքին գործերի նախարար Թալեաթ փաշայի հետ հանդիպումների մասին, ով նրան հայտնել է հայերին «վտանգազերծելու» հարցը «վերջնականապես լուծելու» գործողությունը սկսելու մասին: Ցեղասպանության ավարտից հետո Թալեաթը հրավիրում է նրան ու ասում հետեւյալը, ինչը Մորգենթաուի կարծիքով, «երբեւէ իր լսած ամենազարմանալի պահանջն էր»` Թալեաթը պահանջում է ամերիկյան «Նյու Յորք ինշյուրենս» եւ «Նյու Յորք էքվիթեյբլ լայֆ» ապահովագրական ընկերությունների հայ հաճախորդների ցուցակը: Հայերն արդեն սպանված էին` առանց ժառանգ թողնելու: Այդպիսով ժառանգորդը դառնում էր կառավարությունը: Մորգենթաուն ասում է. «Ես, բնականաբար, մերժեցի այդ առաջարկը»:

Այսպես ֆիլմում բազմաթիվ դերասաններ, ըստ հանդեսի, խոսում են ականատեսների անունից. "Մարթինա Գեդեկն ու Կատարինա Շյութլերը ներկայացնում են շվեդ ու շվեյցարացի միսիոներուհիների տպավորությունները. Հաննա Հերզշպրունգն ու Լյուդվիգ Տրեպտեն` երկու վերապրածների, Պետեր Լոմայերը` գերմանացի հյուպատոս Վիլհելմ Լիթենի օրագիրը` այդ օրերի ամենահուզիչ վկայագրերից մեկը: 1916 հունվարի 31-ին Լիթենը գտնվում է Դեյր Զորի ու Տիբնիի միջեւ` այսօրվա Սիրիայում, ու գրում է. «Կեսօրվա ժամը մեկն է: Ճանապարհին` ձախ կողմում երիտասարդ կին է ընկած` մերկ, հագին միայն դարչնագույն գուլպաներ են, գլուխն առնված է ձեռքերի մեջ: Կեսօրի ժամը 1.30, աջ ճամփեզրին սպիտակ մորուքով ծերունի է` մերկ, մեջքի վրա պառկած: Երկու քայլ հեռու պատանի է ընկած` մերկ, ամորձատված»:

Ըստ հանդեսի, ֆիլմում անդրադարձ է կատարվում նաեւ Թուրքիայի դաշնակիցների «արդարացումներին» ու գնահատական տրվում դրան. «Գերմանիայի այն ժամանակվա ռեյխսկանցլեր Թեոբալդ ֆոն Բեթման-Հոլվեգի ռեպլիկը` ի պատասխան գերմանացի դեսպանի ասածի, թե իրենց օսմանյան դաշնակիցները բացահայտ մեղադրվում են հանցագործության համար, սահմռկեցուցիչ է. „Մեր միակ նպատակն այն էր, որ Թուրքիային մինչեւ պատերազմի ավարտը պահեինք մեր կողմում` անկախ նրանից հայերը կսպանվեն, թե ոչ":

„Շպիգելը" նկատում է, որ 90 րոպե տեւողությամբ ֆիլմը ծանր է նկարագրել, ինչի պատճառներից մեկն էլ այն է, որ „Ցեղասպանության մասին բանավեճը Թուրքիայում ծավալվում է ընդամենը հիմա` փաստից մոտ հարյուր տարի անց": Եվ չնայած դրան, ըստ հանդեսի, վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն ասում է, թե Թուրքիան երբեք չի ճանաչի Ցեղասպանությունը:

»Տասնամյակներ շարունակ Ցեղասպանությունից հետո ծնված հայերը տառապում են եւ վրդովվում. «Ողբերգությունը,- ասում է Հայկ Դեմոյանը՝ Երեւանի Ցեղասպանության ինստիտուտի տնօրենը,- դարձավ մեր ազգային նույնացման հիմքը»: Նաեւ նախագահ Սերժ Սարգսյանն է կարծում. «Ոճրագործությունը չկրկնվելու լավագույն ճանապարհն այն միանշանակ դատապարտելն է:

Դրանից հետո ծնված թուրքերը հանգիստ քնել են: Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը` Թուրքիայի հանրապետության հիմնադիրը, արմատապես խզեց Օսմանյան կայսրության ու Թալեաթի, Էնվերի, Ջեմալի` Ցեղասպանության երեք հիմնական պատասխանատուների հետ եղած կապը: Նա ընդունեց այդ „ամոթը", որն իր հետեւորդները մինչ օրս ժխտում են, բայց նա իր թիմ վերցրեց այն պետական ծառայողներին ու զինվորականներին, ովքեր անմիջական մասնակցություն են ունեցել Ցեղասպանությանը»:

Հոդվածագիրները նկատում են, որ այսօր, առաջին հերթին, Հայկական սփյուռքի ճնշումների ներքո են «անցյալի չարքերը կրկին զարթնում»: Ըստ հանդեսի, ամեն գարուն` ապրիլի 24-ն ազդանշան է դառնում, որպեսզի «տարբեր խորհրդարաններ բանաձեւ ընդունեն Ցեղասպանության փաստը ճանաչելու մասին. 2001-ին` Ֆրանսիան, 2003-ին` Շվեյցարիան, այս տարի` ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովն ու Շվեդիայի խորհրդարանը»:

«Անկարան ամեն անգամ սպառնալից զգուշացումներ է անում քաղաքական հետեւանքների մասին, որոնք վերջում տեղի չեն ունենում: Ծեսի է վերածվել, որի ուղղակի ձեռքբերումը Հրանտ Դինքի նման մարդիկ են»,- գրում է «Շպիգելն» ու ներկայացնելով Հրանտ Դինքի պայքարը, նշում, որ նա սեփական կյանքով հատուցեց դրա համար:

Ամփոփելով` հոդվածը` «Շպիգելը» ներկայացնում է Ֆաթիհ Չեթինի աներեւակայելի պատմությունը. «Ստամբուլցի փաստաբան Ֆաթիհ Չեթինը ութսունականների սկզբին հայտնեց, որ „ինքը հայկական արմատներ ունի":

Նրա Սեհեր տատը իրեն վստահել էր իր տառապալից տասնամյակների մասին պատմությունը: Երեխա ժամանակ Սեհերը` հայկական անունը Հրանուշ, 1915-ին ականատես է եղել, թե ինչպես են իրենց գյուղի տղամարդկանց կոկորդները կտրել: Նա ինքն էլ վերապրել է դա, որդեգրվել է մի թուրք սպայի ընտանիքում, մեծացել որպես մահմեդական աղջիկ ու ամուսնացել թուրքի հետ: Նա տասնյակ հազարավոր „ծպտյալ հայերից" մեկն էր, ովքեր փախան մարդասպաններից ու „թուրքացվեցին": Տատիկի այդ անկեղծությունը շոկ առաջացրեց թոռան մոտ, եւ նա սկսեց շրջապատին այլ աչքերով նայել: 2004 թվականին Չեթինը գրեց իր ընտանիքի պատմության մասին: „Իմ տատիկը" գիրքը դարձավ բեսթսելեր, ընթերցողների մեծ մասը Չեթինին երախտագիտության խոսքեր էին հղում: Ոմանք նրանք վիրավորում էին եւ անվանում` „դավաճան": Բայց տաբուն կոտրվեց»:

Նկատենք, որ ծավալուն հոդվածում «Շպիգելը» զետեղել է նաեւ Հայոց ցեղասպանությանը վերաբերող բազմաթիվ լուսանկարներ, ինչպես նաեւ տեղահանությունների ու համակենտրոնացման ճամբարների սխեմատիկ քարտեզ: Հանդեսը նույն հոդվածի հետ մեկտեղ հրապարակել է նաեւ ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հետ հարցազրույցը, որտեղ հանրապետության ղեկավարը բացի Հայոց ցեղասպանության ու դրա միջազգային ճանաչման անհրաժեշտության մասին հարցերից, խոսել է նաեւ հարեւանների հետ Հայաստանի հարաբերությունների ու տարածաշրջանային խնդիրների լուծման հրամայականի մասին:

Աղբյուրը` News.am